Hà Lan có hai kiểu đại học: trường nghiên cứu (research university) và trường khoa học ứng dụng (university of applied sciences, còn gọi là hogeschool). Chọn đúng hệ quan trọng hơn chọn đúng tên trường, bởi hai hệ khác nhau về cách học, cách đánh giá và con đường sau tốt nghiệp.
Tóm tắt nhanh
- Trường nghiên cứu: học thuật, nhiều lý thuyết, mở đường lên thạc sĩ và tiến sĩ.
- Trường khoa học ứng dụng: gắn nghề nghiệp, có thực tập và dự án với doanh nghiệp.
- Không có hệ nào “tốt hơn” tuyệt đối, chỉ có hệ hợp mục tiêu hơn.
- Có thể chuyển hướng giữa hai hệ nhưng thường cần đáp ứng điều kiện bổ sung.
- Chi tiết yêu cầu đầu vào luôn nằm trên trang từng chương trình.
Mục lục
- Điểm xuất phát của hai hệ
- Cách học và cách đánh giá
- Yêu cầu đầu vào khác nhau
- Con đường sau khi tốt nghiệp
- Cách chọn theo mục tiêu cá nhân
- Lưu ý quan trọng
- Câu hỏi thường gặp
- Kết bài
Điểm xuất phát của hai hệ
Mỗi hệ được thiết kế cho một nhóm người học khác nhau. Nếu bạn nhìn từ bên ngoài, cả hai đều gọi là đại học và cấp bằng cử nhân, nhưng bên trong là hai triết lý đào tạo.
Trường nghiên cứu: ưu tiên hiểu sâu
Mục tiêu là rèn khả năng đặt câu hỏi, đọc tài liệu khoa học và viết bài phân tích. Môn học thường lý thuyết hơn, bài kiểm tra có thể là tiểu luận hoặc thi viết. Ai thích đào sâu một lĩnh vực sẽ thấy hợp.
Trường khoa học ứng dụng: ưu tiên làm được việc
Mục tiêu là chuẩn bị cho một nghề cụ thể. Sinh viên làm bài tập tình huống từ doanh nghiệp, thực hiện dự án nhóm và đi thực tập. Giảng viên thường có nền tảng ngành nghề, nên bài giảng gần với thực tế hơn.
Cách học và cách đánh giá
Khác biệt hay bị đánh giá thấp nhất là nhịp học hằng ngày. Cùng ngành quản trị, nhưng buổi học ở hai hệ có thể trông rất khác.
Nhịp học thường thấy
Ở trường nghiên cứu, bạn tự đọc nhiều rồi đến lớp thảo luận. Ở trường khoa học ứng dụng, bạn thường có lịch làm việc nhóm đều đặn hơn và phải nộp sản phẩm theo từng giai đoạn dự án.
Cách chấm và áp lực
Áp lực của hai hệ đến từ hai nguồn: một bên từ khối lượng đọc và phân tích, một bên từ việc phối hợp nhóm và quản lý tiến độ dự án. Bạn nên tự hỏi mình ngại điều nào hơn.
| Khía cạnh | Trường nghiên cứu | Trường khoa học ứng dụng |
|---|---|---|
| Hình thức bài thi | Thi viết, tiểu luận, luận văn | Dự án, báo cáo, bài tập tình huống |
| Vai trò thực tập | Thường ít bắt buộc hơn | Thường là cấu phần chính |
| Đường học tiếp | Thẳng sang thạc sĩ nghiên cứu | Có thể cần bước nối trước khi vào hệ nghiên cứu |
| Môi trường | Nhiều thảo luận học thuật | Nhiều tương tác với doanh nghiệp |
Yêu cầu đầu vào khác nhau
Bằng cấp phổ thông của Việt Nam được xem xét theo quy tắc riêng của từng bên, và hai hệ không đòi hỏi giống nhau. Một số chương trình ở trường nghiên cứu thường chặt chẽ hơn về nền tảng môn học.
Chương trình dự bị và năm nền tảng
Nếu hồ sơ chưa đáp ứng đủ yêu cầu để vào thẳng, có thể phải đi qua một năm dự bị hoặc chương trình nền tảng. Đây không phải điểm yếu, mà là con đường hợp lệ nhiều bạn đi. Hãy hỏi trường xem họ có chương trình như vậy không và nó có tính vào thời gian học chính thức không.
Chuyển đổi giữa hai hệ
Một người tốt nghiệp hệ ứng dụng muốn học tiếp ở hệ nghiên cứu thường phải đáp ứng điều kiện bổ sung, chẳng hạn học thêm môn hoặc qua kỳ kiểm tra. Điều ngược lại cũng có thể xảy ra. Vì quy định thay đổi theo chương trình, hãy xác nhận bằng văn bản với trường đích.
Con đường sau khi tốt nghiệp
Nghĩ đến đầu ra ngay khi chọn hệ sẽ giúp bạn khỏi hối hận về sau. Việc làm sau tốt nghiệp được bàn kỹ hơn trong bài ở lại Hà Lan sau tốt nghiệp.
Hướng đi học thuật
Người muốn làm nghiên cứu, giảng dạy hoặc theo các nghề đòi hỏi bằng cao học nên cân nhắc hệ nghiên cứu. Bạn sẽ có nền tảng phương pháp vững cho bậc học sâu hơn.
Hướng đi nghề nghiệp
Người muốn đi làm ngay trong ngành thiết kế, kinh doanh, công nghệ thông tin ứng dụng, y tế hay giáo dục thường hợp hệ ứng dụng nhờ mạng lưới thực tập. Kỳ thực tập đôi khi mở cửa vào chính công ty đó sau khi ra trường.
Cách chọn theo mục tiêu cá nhân
Thay vì hỏi hệ nào nổi tiếng hơn, hãy đi qua bốn câu hỏi sau và ghi lại câu trả lời trung thực của bạn.
- Mình thích đọc, phân tích hay thích làm ra sản phẩm cụ thể?
- Sau tốt nghiệp mình muốn học tiếp hay đi làm sớm?
- Ngành mình chọn có vị trí nghề nghiệp rõ ràng, hay mang tính học thuật?
- Mình có sẵn sàng làm việc nhóm cường độ cao không?
Sau đó đối chiếu với danh mục chương trình trong hướng dẫn đăng ký qua Studielink, nơi bạn sẽ thấy cả hai loại trường nằm chung trên một hệ thống.
Lưu ý quan trọng
- Đừng chọn trường chỉ vì thứ hạng, hãy chọn theo chương trình và lối học.
- Đọc kỹ mô tả môn học, tỷ lệ lý thuyết và thực hành của từng chương trình.
- Xem kỹ chương trình có dạy bằng tiếng Anh hay không, vì cùng tên ngành có thể dạy bằng ngôn ngữ khác.
- Hỏi trường về điều kiện công nhận bằng cấp khi bạn dự định học tiếp ở nước khác.
Câu hỏi thường gặp
Hệ nào dễ vào hơn?
Không có câu trả lời chung vì yêu cầu thay đổi theo chương trình. Một số ngành ở cả hai hệ có xét chọn hoặc giới hạn chỗ, nên hãy đọc tiêu chí của từng ngành.
Bằng của hệ ứng dụng có giá trị thấp hơn không?
Hai bằng có mục tiêu khác nhau chứ không tranh nhau về giá trị. Nhà tuyển dụng trong nước thường quen với cả hai, nhưng sự phù hợp với công việc cụ thể mới là yếu tố quyết định.
Học hệ ứng dụng có học tiếp lên thạc sĩ được không?
Được trong nhiều trường hợp, song có thể cần điều kiện bổ sung. Hãy liên hệ chương trình thạc sĩ bạn nhắm đến để biết chính xác.
Có chương trình tiếng Anh ở cả hai hệ không?
Có, cả hai đều mở chương trình tiếng Anh cho sinh viên quốc tế. Mức độ phổ biến thay đổi theo ngành và theo trường.
Kết bài
Chọn hệ trường là quyết định định hình toàn bộ hành trình du học. Đọc chương trình học chi tiết, xem video giới thiệu của chính trường và làm việc với phòng tuyển sinh quốc tế. Mọi quy định đầu vào cần được xác minh trên trang chính thức của trường trước khi bạn nộp hồ sơ. Bước tiếp theo hợp lý là xem yêu cầu ngôn ngữ của chương trình đã chọn.